काठमाडौं । मानसिक स्वास्थ्यलाई स्वस्थ राख्न दैनिक जीवनशैलीमा ध्यान दिन आवश्यक हुन्छ। तनाव, चिन्ता, निराशा तथा अन्य मानसिक समस्या बढ्दै जाँदा त्यसले व्यक्तिको व्यक्तिगत, पारिवारिक तथा सामाजिक जीवनमा समेत असर पार्न सक्छ।

वरिष्ठ न्यूरोसाइकियाट्रिस्ट डा. प्रदीप पाण्डेका अनुसार मानसिक स्वास्थ्य राम्रो राख्न नियमित व्यायाम, पर्याप्त निद्रा, सन्तुलित खानपान र सकारात्मक जीवनशैली महत्वपूर्ण हुन्छ। मानसिक समस्या देखिएमा त्यसलाई सामान्य मानेर बेवास्ता गर्नुको सट्टा समयमै विशेषज्ञको सहयोग लिन आवश्यक हुन्छ।

मानसिक स्वास्थ्यका लागि के गर्ने?

१. नियमित व्यायाम गर्ने
बिहान हिँड्ने, व्यायाम गर्ने वा आफूलाई सक्रिय राख्ने गतिविधि नियमित गर्नुपर्छ। शारीरिक गतिविधिले शरीरसँगै मनलाई पनि सक्रिय राख्न सहयोग गर्छ।

२. पर्याप्त निद्रा लिने
निद्राको समय नियमित बनाउनु मानसिक स्वास्थ्यका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ। राति ढिलोसम्म मोबाइल चलाउने र निद्राको समय बिगार्ने बानी कम गर्नुपर्छ।

३. सन्तुलित र समयमै खाना खाने
खाना खाने समय नियमित राख्ने र सन्तुलित आहारमा ध्यान दिने बानी बसाल्नुपर्छ।

४. मोबाइलको प्रयोग कम गर्ने
कामका लागि आवश्यक स्क्रिन समयबाहेक मनोरञ्जनका लागि मोबाइलमा अत्यधिक समय बिताउने बानी कम गर्नुपर्छ।

५. प्रकृति र परिवारसँग समय बिताउने
प्रकृतिसँग समय बिताउने, हिँडडुल गर्ने तथा परिवार र आफूलाई नजिक लाग्ने व्यक्तिसँग कुराकानी गर्ने बानीले मनलाई सहज बनाउन सहयोग गर्न सक्छ।

६. योग तथा प्राणायाम गर्ने
योग, प्राणायाम तथा आफूलाई आनन्द दिने स्वस्थ गतिविधिका लागि नियमित समय छुट्याउन सकिन्छ।

७. नशालु पदार्थबाट टाढा रहने
मदिरा, गाँजा तथा अन्य नशालु पदार्थको प्रयोगबाट टाढा रहनु मानसिक स्वास्थ्यका लागि महत्वपूर्ण हुन्छ।

८. समस्या भए खुलेर कुरा गर्ने
मनमा तनाव, चिन्ता वा निराशा बढिरहेको छ भने त्यसलाई लुकाएर बस्नु हुँदैन। परिवारका सदस्य, विश्वासिलो साथी वा सम्बन्धित स्वास्थ्यकर्मीसँग कुरा गर्न सकिन्छ।

९. मानसिक समस्यालाई बेवास्ता नगर्ने
लामो समयसम्म निराशा, अत्यधिक डर वा चिन्ता, निद्रामा समस्या, दैनिक काममा रुचि घट्नुजस्ता समस्या देखिएमा समयमै मानसिक स्वास्थ्य विशेषज्ञसँग परामर्श लिनु आवश्यक हुन्छ।

डा. पाण्डेको सन्देश: मानसिक स्वास्थ्यलाई पनि शारीरिक स्वास्थ्यजस्तै प्राथमिकता दिनुपर्छ। स्वस्थ जीवनशैली अपनाउने र समस्या देखिएमा समयमै सहयोग खोज्ने बानीले मानसिक स्वास्थ्य जोगाउन सहयोग गर्न सक्छ।